WEEK VAN GEBED VOOR DE EENHEID 2020

Het materiaal voor de Week van gebed voor de eenheid wordt in 2020 aangereikt door christenen op Malta. De Bijbeltekst komt uit Handelingen 27: 18 - 28: 10. Daarin wordt de zeereis van Paulus naar Italië beschreven, gevolgd door zijn schipbreuk en verblijf op Malta. De centrale tekst vormt Handelingen 28: 2 die de opvang van de schipbreukelingen door de Maltezers beschrijft: 'De plaatselijke bevolking gedroeg zich buitengewoon vriendelijk.' Het materiaal zal net als vorig jaar naar verwachting begin september beschikbaar zijn en wordt in samenwerking met MissieNederland gepresenteerd.

TREDEN DE PROTESTANTEN TOE TOT DE KATHOLIEKE KERK?

De voormalige scriba van de PKN kerk Arjen Plaisier heeft een dermate gewaagd voorstel dat niemand er van opkeek! Hij stelt voor dat de protestanten in Nederland toetreden tot de rk kerk, maar niet als terugkeer uiteraard. De rk kerk zal niet meer hetzelfde zijn NA DEZE FACELIFT! Een uitermate genuanceerd betoog, maar helaas is de oecumene zo verburgerlijkt dat niemand geschokt of verrast is. Nu moet ik op zijn verhaal reageren. Graag enkele suggesties, want ik ben verbijsterd! Hieronder het programma van de dag. Als je me mailt stuur ik je Arjens verhaal.
50-jarig bestaan Raad van Kerken Amersfoort
Zaterdagmiddag 18 mei 2019
Ontmoetingskerk, Amersfoort (Vathorst)
13.30-16.30 uur

Onderwerp: Luther zou niet uit de R.K. Kerk van vandaag zijn gestapt

Lezing door dr. Arjan Plaisier (prot.), predikant, voormalig scriba PKN
Reactie van prof.dr. Marcel Poorthuis (r.k.), theoloog, hoogleraar Tilburg University

Tijdschema:
13.30 uur Inloop
14.00 uur Opening door vz. Raad van Kerken Amersfoort m.m.v. Amersfoortse Cantorij olv Bas Ramselaar
14.10 uur Lezing dr. A.J. Plaisier
14.30 uur Lied/muziek
14.35 uur Reactie prof.dr. M.J.H.M. Poorthuis
14.55 uur Lied/muziek
15.00 uur Pauze
15.25 uur Discussie (sprekers en aanwezigen) o.l.v. dr. Bert de Leede, voormalig docent Prot.Theol. Universiteit
15.55 uur Jelle Koolstra: Creatief/muzikale blik op oecumene
16.15 uur Afsluiting door 2e voorzitter Raad van Kerken Amersfoort
16.25 uur Borrel

Volgende Assemblee van de Wereldraad van kerken in KARLSRUHE

Op de dag dat 70 jaar geleden in Amsterdam de Wereldraad der Kerken werd opgericht - 23 augustus - werd bekend gemaakt dat in 2021 de elfde Assemblee zal plaats vinden. Dat is voor de eerste keer in Europa. De eer valt Karlsruhe ten deel. 

Ik heb als observator van de Katholieke Kerk mogen deelnemen in Busan (Zuid - Korea) aan de tiende assemblee. In 2013. Ik heb daar veel geleerd en beleefd.

Over de Wereldraad vind je  bondige informatie in Wikipedia. nl.m.wikipedia.org en natuurlijk ook op de site van de wereldraad: www.oikoumene.org 

Luther wilde katholiek zijn, niet protestant......

Luther wilde geen nieuwe kerk stichten, hij was uit  op het herstel van de ene heilige katholieke en apostolische kerk van Christus. Hij was niet ‘protestant’, of evangelisch, hij wilde katholiek zijn in de brede zin van het woord. De protestantse Lutherkenner Joop Boendermaker noemt Luther dan ook ‘een katholiek hervormer’. En kardinaal Walter Kasper schrijft: ‘Luther dacht er niet aan om de stichter van een aparte hervormde kerk te worden. Zijn doel was de vernieuwing van de katholieke kerk, dat wil zeggen van het hele christendom, vanuit het evangelie’.  

Doel van de forumdag op 25 nov.2017 in het Rijksmuseum Catharijneconvent was dan ook: de Heimholung van Luther in de una sancta catholica – aan de confessioneel gebonden protestantse of rooms-katholieke Lutherbeelden voorbij.  De uitdrukking Heimholung is ontleend aan Schalom ben Chorin en andere Joodse denkers, die spraken over die Heimholung Jesu ins Judentum De analogie is duidelijk: zoals Jezus bevrijd moest worden uit de traditionele christelijke denkkaders, zo moet Luther bevrijd worden uit de confessioneel geijkte (protestantse en rooms-katholieke) denkkaders, om ‘thuis' te komen waar hij thuis hoort: in de ene heilige katholieke kerk van Christus, die we belijden in het credo. Meer info http://forumkatholiciteit.nl/

 

Bestellen: Materialen voor de week van gebed voor de eenheid

Oecumenelezing 2019

 

Op vrijdag 18 januari 2019 hield in de Geertekerk van Utrecht Prof. dr. Frits de Lange de Oecumenelezing over het thema pelgrimage.

Als de tekst beschikbaar komt wordt er hier naar verwezen

Eenheid van protestanten en katholieken is al realiteit

Eenheid van protestanten en katholieken is al realiteit
Volgens kardinaal Reinhard Marx beseffen katholieken en protestanten onvoldoende hoeveel vooruitgang de oecumenisch dialoog al heeft geboekt. De eenheid van katholieken en protestanten is vandaag, vijfhonderd jaar na het begin van de Reformatie, nu al een realiteit en niet louter fantasie. Dat verklaarde kardinaal Reinhard Marx, de voorzitter van de Duitse bisschoppenconferentie en voorzitter van de Commissie van Bisschoppenconferentie van de Europese Unie (COMECE), op een oecumenische vesperdienst op Pinksterzondag 2017 in München. Kardinaal Marx: Theologisch moeten beide Kerken ervoor zorgen dat die eenheid in al haar facetten en met de steun van iedereen vorm kan krijgen. Onze onderlinge verschillen mogen ons niet scheiden, maar zij moeten ons verrijken.

Springprocessie

Ook dinsdagmorgen na Pinksteren, tijdens de Springprocessie in Echternach (Luxemburg), heeft de Duitse kardinaal de christenen opgeroepen tot eenheid. In aanwezigheid van duizenden pelgrims uit Luxemburg en de buurlanden drukte hij de christenen op het hart om midden in een wereld van geweld en terreur aan alle mensen het Evangelie van vrede, verzoening en openheid te prediken.

Oecumene in het Aartsbisdom Utrecht.

Pastoresbericht 3. Vasten 2018.

Pastoresbericht 2. Nieuwjaar 2018

Pastoresbericht 1. Advent  2017

Oproep aan christenen in Nederland bij gelegenheid van 500 jaar Reformatie

In de kerkdienst bij gelegenheid van 500 jaar Reformatie in de Dom in Utrecht veel aandacht voor de gezamenlijke roeping van protestanten en katholieken in onze samenleving. De tekst hiervoor werd aangereikt door de gezamenlijke werkgroep, ingesteld door het Moderamen van de Protestantse Kerk en de Bisschoppenconferentie. Hieronder publiceren we volledige verklaring. Een eerdere verklaring van de werkgroep ging over het belang van de eenheid van de Kerk en werd uitgebracht bij de oecumenische ontmoeting op 18 maart jl. in Nieuwkuijk 

Onze roeping

 

Onze eerste apostel

Ooit kwam een man naar Nederland. Hij heette Willibrord. Je ziet deze Willibrord vandaag nog in steen op een paard zitten op het Jansplein in Utrecht. Vanuit het verre Ierland trok hij rond 700 naar onze streken en voelde zich geroepen om hier het woord van God te verkondigen. Vanaf die tijd hebben er mensen in ons land naar dat woord geluisterd en dat als goed nieuws, als ‘evangelie’ aanvaard.

Het evangelie

Na meer dan 13 eeuwen wordt dat goede nieuws nog steeds verkondigd. De tijden zijn veranderd en wij mensen ook. Toch raakt het woord van God ook nu nog steeds mensen. Dat komt omdat het niet een lesje is dat ons van buiten wordt opgelegd. Het evangelie roept iets wakker wat in elke mens ligt. God heeft ons gemaakt. Hij is niet ver van ons vandaan. Het evangelie vertelt dat deze God veel dichter bij is gekomen dan we voor mogelijk houden. Hij verbond zich met Israël en werd vlees en bloed in Jezus Christus. Het evangelie vertelt over deze Jezus, die mensen heeft omarmd en kinderen heeft gezegend. Nooit heeft hij geweld gebruikt. Integendeel, hij was zelfs bereid zijn leven weg te schenken en de dood in te gaan. Dit offer van liefde is sterker dan de dood. Jezus is opgestaan en leeft bij God. Hij leeft door zijn Geest ook in mensen van nu en verspreidt hoop in de harten van mensen.   

De kerk

Willibrord was onze eerste apostel. Hij is de man op het paard. Het is opvallend dat deze man een kerkje in zijn hand houdt. Dat is niet toevallig. Door de verkondiging van het woord van God  is in ons land een kerk ontstaan. Een kerk is een gemeenschap van mensen die in Christus geloven en die het geloof met elkaar delen. In al die eeuwen hebben mensen  in de kerk een huis gevonden voor de ziel. Zij wisten zich onderdeel van een ‘levend lichaam’. Ze leerden dat je niet alleen voor jezelf leeft maar vanuit Christus voor anderen. Velen hebben dat gedaan, met vallen en opstaan. Dat heeft veel betekend voor ons land.   

Verdeeldheid en eenheid

De christenheid in ons land is verdeeld geraakt. Dat heeft te maken met wat er zich 500 jaar geleden in Europa afspeelde rond Maarten Luther en andere reformatoren. De Reformatie die met Luther begon, wilde terug naar het evangelie waarin zij benadrukken, dat we alleen gered worden door de liefde van God. Door actie en reactie kwam het uiteindelijk tot een breuk in het westerse christendom. Zo kwamen christenen tegenover elkaar te staan en hebben ze elkaar wederzijds verketterd. Daardoor is de toegang tot het evangelie en tot God zelf voor veel mensen versperd. Dat is beschamend geweest.

Gelukkig hebben we inmiddels ontdekt dat we het belangrijkste met elkaar delen: het geloof in God als Vader, Zoon en Geest. Door dit gedeelde geloof is er eenheid. We zijn ervan overtuigd dat, wanneer we groeien in het geloof in Christus, die eenheid steeds dieper zal worden. We zien uit naar de dag dat we een verenigde kerk zullen zijn.

Onze roeping

Als rooms katholieken en protestanten willen we samen getuige zijn van God. Het evangelie is springlevend en even goed bestemd voor mensen van vandaag als voor die van gisteren.

We realiseren ons dat de kerk naar de marge is verschoven en voor velen op afstand is komen te staan. Maar juist vanuit de marge wint de stem van de kerk aan vrijmoedigheid om te zeggen waar het op aan komt. De kerk is ‘van alle tijden’. Het is een geloofsgemeenschap van verbondenheid met God en met elkaar. Het is een plaats voor geloof, hoop en liefde. Daarom nodigen we onze tijdgenoten uit om toe te treden tot de kerk en te leven vanuit de vreugde van het evangelie. Want we zijn ervan overtuigd dat in de Bijbel een boodschap te vinden is voor mensen van alle tijden.

Als christenen weten we van het goede, het ware en het schone in onze cultuur. Er is veel om dankbaar voor te zijn en veel om ons voor in te zetten. Het evangelie roept ons om Jezus Christus in barmhartige liefde na te volgen..  Dat doen we waar mogelijk met anderen. Met bondgenoten streven we naar heelheid van de schepping, rechtvaardigheid en vrede. 

Rome Reformatie Beraad 500 jaar Reformatie 31 oktober 2017

Joint Statement by the Lutheran and the Roman-catholic Church, 31st October 2017

Joint Statement by the Lutheran World Federation
and the Pontifical Council for Promoting Christian Unity on the conclusion of the year of the common commemoration of the Reformation, 31st October 2017

On 31st of October 2017, the final day of the year of the common ecumenical Commemoration of the Reformation, we are very thankful for the spiritual and theological gifts received through the Reformation, a commemoration that we have shared together and with our ecumenical partners globally. Likewise, we begged forgiveness for our failures and for the ways in which Christians have wounded the Body of the Lord and offended each other during the five hundred years since the beginning of the Reformation until today.

We, Lutherans and Catholics, are profoundly grateful for the ecumenical journey that we have travelledtogether during the last fifty years. This pilgrimage, sustained by our common prayer, worship and ecumenical dialogue, has resulted in the removal of prejudices, the increase of mutual understanding and the identification of decisive theological agreements. In the face of so many blessings along the way, we raise our hearts in praise of the Triune God for the mercy we receive.

On this day we look back on a year of remarkable ecumenical events, beginning on 31st October 2016 with the joint Lutheran - Catholic common prayer in Lund, Sweden, in the presence of our ecumenical partners. While leading that service, Pope Francis andBishop Munib A. Younan, then President of the Lutheran World Federation, signed a joint statement with the commitment to continue the ecumenical journey together towards the unity that Christ prayed for (cf. John 17:21). On the same day, our joint service to those in need of our help and solidarity has also been strengthened by a letter of intent between Caritas Internationalis and the Lutheran World Federation World Service.

Pope Francis and President Younan stated together: “Many members of our communities yearn to receive the Eucharist at one table, as the concrete expression of full unity. We experience the pain of those who share their whole lives, but cannot share God’s redeeming presence at the Eucharistic table. We acknowledge our joint pastoral responsibility to respond to the spiritual thirst and hunger of our people to be one in Christ. We long for this wound in the Body of Christ to be healed. This is the goal of our ecumenical endeavours, which we wish to advance, also by renewing our commitment to theological dialogue.”

Among the blessings of this year of Commemoration is the fact that for the first time Lutherans and Catholics have seen the Reformation from an ecumenical perspective. This has allowed new insight into the events of the sixteenth century which led to our separation. We recognize that while the past cannot be changed, its influence upon us today can be transformed to become a stimulus for growing communion, and a sign of hope for the world to overcome division and fragmentation. Again, it has become clear that what we have in common is far more than that which still divides us.

We rejoice that the Joint Declaration on the Doctrine of Justification, solemnly signed by the Lutheran World Federation and the Roman Catholic Church in 1999, has also been signed by the World Methodist Council in 2006 and, during this Commemoration Year of the Reformation, by the World Communion of Reformed Churches.On this very day it is being welcomed and received by the Anglican Communion at a solemn ceremony in Westminster Abbey.On this basis ourChristian communions can build an ever closer bond of spiritual consensus and common witness in the service of the Gospel.

We acknowledge with appreciation the many events of common prayer and worship that Lutherans and Catholics have held together with their ecumenical partners in different parts of the world, as well as the theological encounters and the significant publications that have given substance to this year of Commemoration.

Looking forward, we commit ourselves to continue our journey together, guided by God's Spirit, towards the greater unity according to the will of our Lord Jesus Christ. With God’s help we intend to discern in a prayerful manner our understanding on Church, Eucharist and Ministry, seeking a substantial consensus so as to overcome remaining differences between us. With deep joy and gratitude we trust “that He who has begun a good work in [us] will complete it until the day of Jesus Christ” (Phil 1:6).

Een grote stap voorwaarts tussen Oost en West

SYNODALITY AND PRIMACY DURING THE FIRST MILLENNIUM: TOWARDS A COMMON UNDERSTANDING IN SERVICE TO THE UNITY OF THE CHURCH

Joint International Commission for Theological Dialogue between the Roman Catholic Church and the Orthodox Church. Lees HIER de Engelse tekst!   

 

HERSTEL VAN EENHEID IS REFORMATIE VAN VANDAAG. 

 

Uitnodiging aan alle christenen (in Nederland)

bij de herdenking van 500 jaar Reformatie 

 

In 2017 wordt stilgestaan bij vijfhonderd jaar Reformatie. Het zou de eerste keer zijn in de kerkgeschiedenis wanneer alle christenen in gezamenlijkheid de verjaardag van de Reformatie gedenken 

Op weg naar 2017 nodigen wij u uit om samen stil te staan bij de gebeurtenis van de Reformatie, 500 jaar geleden. In oecumenisch verband de Reformatie herdenken betekent niet dat we als christenen verdeeldheid gaan vieren als hoogtepunt of benadrukken als rode draad in de kerkgeschiedenis. In gezamenlijkheid stilstaan bij 500 jaar Reformatie kan hand in hand gaan met groeien in eenheid.

In het evangelie van Johannes staat te lezen dat Jezus Christus tot zijn Vader bidt. Hij zegt: "Ik bid niet alleen voor hen, maar voor allen die door hun verkondiging in Mij geloven. Laat hen één zijn, Vader" Joh.17, 20 – 21. De Heer bad op dat moment ook voor ons als christenen in de 21ste eeuw. Hij bad heel intens voor onze eenheid. 

Stilstaan bij 500 jaar Reformatie maakt ons tevens bewust van onze geschiedenis die getekend wordt  verdeeldheid en verwijdering tussen christenen. Misschien zijn we geneigd te vragen: is het gebed van Christus om eenheid onverhoord gebleven? We mogen echter als christenen een andere toon treffen: God danken voor wat Hij in ons bewaard heeft aan eenheid en verbondenheid 

In kracht van de Geest kan het erkennen van verdeeldheid verbonden worden met bereidheid om als christenen samen te groeien in eenheid, de eenheid die de Heer -ondanksalles- mogelijk maakt, door zijn genade. Wanneer christenen samen 500 jaar Reformatie gedenken, mag dit vanuit het besef dat zij door de doop allen ledematen zijn van het Lichaam van Christus; dat zij dit gemeenschappelijk hebben, zelfs wanneer onderlinge verschillen zichtbaar zijn en sterk worden beleefd.  

Spannen wij ons in door gebed en dialoog om de zichtbare eenheid te zoeken, doorsamen uit te werken wat deze eenheidc oncreet betekent en te bereiken met de hulp van de Heer 

Wanneer wij in onze samenleving getuigenis afleggen van de levende God en onze band met Jezus Christus verdiepen en versterken, dan is het tevens onze roeping om het leven en de waardigheid van iedere menselijke persoon te behoeden, en onze liefde in Jezus'naam concreet te maken en praktisch (cf Mt 25 

 

Laten wij bij een gezamenlijke herdenking van 500 jaar Reformatie de kracht van het evangelie van Jezus Christus hervinden voor een brede kring in onze tijd. Als kerken zijn we samengeroepen in onze seculiere samenleving het evangelie te verkondigen en voor te leven 

We mogen als christenen in gezamenlijkheid getuigen van de barmhartigheid van God in de verkondiging en in de dienst aan de wereld. De geloofwaardigheid van christenen groeit op het moment dat onze eenheid zich verdiept. Laat zo het herstel van de eenheid onze Reformatie van vandaag zijn!  

 

Rome-Reformatie-Beraad 500 jaar Reformatie     18 maart 2017

Naschrift - korte geschiedenis overgenomen van de site van de landelijke Raad van Kerken.

Al in 2015 kondigden dr. Arjan Plaisier van de Protestantse Kerk in Nederland en mgr. Gerard de Korte, toen nog bisschop van Groningen – Leeuwarden tijdens een gesprek voor het Nederlands Dagblad in Hardenberg een gezamenlijke verklaring aan die bij de viering van 500 jaar Reformatie naar buiten zou worden gebracht. Beide kerkgenootschappen hadden een gezamenlijke werkgroep in het leven geroepen die de verklaring voorbereidde. De deelnemers die destijds als eersten een aanzet gaven voor een tekst waren: van protestantse zijde dr. Arjan Plaisier, ds. Karin van den Broeke, ds. Gerrit de Fijter, prof. dr. Herman Seldenhuis, prof. dr. Barend Kamphuis en dr. Hans Kronenburg; en van rooms-katholieke zijde: mgr. dr. Hans van den Hende, mgr. dr. Gerard de Korte, dr. Ton van Eijk, dr. Dick Akerboom, drs. Rob Kuiper en drs. Geert van Dartel. 

Arjan Plaisier zei daarbij: "Vijfhonderd jaar gescheidenheid is genoeg. Samen vinden we elkaar in Jezus Christus die ons ook nu al bindt. Ik verwacht nog deze eeuw wonderen." De werkgroep zou "iets zeggen" over de gescheidenheid van de afgelopen eeuwen, maar wilde vooral vooruitkijken en ingaan op de vraag: "Wat heeft de samenleving en wat hebben de kerken nu en morgen nodig?"

Reformatiejaar 2017!

De jonge Luther

Dat katholieken en lutheranen elkaar zo sterk genaderd zijn, dat in documenten is vastgelegd dat de leer over de rechtvaardiging voor beide kerken geen breekpunt meer is, zal Luther zich niet hebben kunnen voorstellen. Ook niet dat het vijfde eeuwfeest gezamenlijk gevierd wordt en de paus naar Zweden ging voor de opeing. Dat het Vaticaan ook een herdenkingspostzegel uitgeeft kon hij zich al helemaal niet voorstellen omdat er in zijn tijd geen postzegels bestonden. 

Momenteel houden protestanten in ons land een soort estafette op. Daarop is per provincie te zien is hoe de reformatie herdacht wordt. Ook op de site van de katholieke vereniging voor Oecumene kunt u enkele tientallen artikelen van katholiek en protestant over de herdenking en de viering lezen. Ze laten zien hoe sterk het verlangen naar eenheid gegroeid is.

Volg op Facebook de Estafette "Reformatiejaar 2017"

De Reformatie herdenken en vieren

 
 

HET PANORTHODOX CONCILIE, een terugblik, overgenomen uit Pokrof

Voorbereiding.  representatief karakter

Van 16 tot 27 juni 2016, de periode rond Pinksteren volgens de orthodoxe kalender, had op Kreta het lang ver-wachte Panonorthodoxe Concilie plaats, waarvan de voorbereidingen enkele decennia of zelfs langer hadden ge-duurd en dat daarom hooggespannen verwachtingen opriep. Het is een gebeurtenis die om verschillende redenen nogal wat gemengde reacties heeft losgeweekt. In deze bijdrage wordt ingegaan op de representativiteit van het Concilie alsook op een aantal thema 's dat (niet) aan de orde is gekomen.In januari 2016, tijdens de voorbereidende bijeenkomst te Chambesy leek alles nog koek en ei: de lei-ders van alle orthodoxe autocefale kerken waren aanwezig of hadden vertegenwoordigers gestuurd, en een agenda voor het Concilie werd gezamenlijk vastgesteld. Om politieke redenen (het toen heersende diplomatiek conflict tussen Turkije en Rusland) werd bepaald dat het Concilie plaats zou vinden op Kreta en niet in Istanbul, de zetel van het Oecumenisch Patriarchaat

Panorthodox? In de maanden daarna trok echter een viertal patriarchen hun toezegging tot deelname in. Op 1 juni vroeg de Bulgaarse Kerk de verdaging van de Synode gedeeltelijk wegens praktische en kerkjuridische redenen, maar ook om tijd te maken de agenda inhoudelijk aan te passen: de angst dat het Concilie een te grote openheid naar andere Kerken zou verdedigen, wat geïnterpreteerd zou kunnen worden als een relativering van de opvatting dat e orthodoxie de enige ware Kerk is. Antiochië volgde en verklaarde niet deel te kunnen deelnemen aan een concilie dat een symbool zou moeten zijn van orthodoxe eenheid, terwijl een conflict met het patriarchaat van Jeruzalem (wie heeft de jurisdictie in Qatar?) niet was opge-lost. Daarna volgden Servië dat twee dagen voor de Synode op zijn beslissing terugkwam en toch deel-nam, Georgia en tot slot Rusland; de laatste twee kerken uit onvrede met enkele voorbereidende docu-menten, vooral over de verhouding met de niet- orthodoxe wereld. De vraag die zich hier natuurlijk stelt is in hoeverre 'politieke' factoren niet een rol hebben gespeeld in wat sommige waarnemers een sabota-ge noemen van het conciliair gebeuren: het numerieke overwicht van Moskou, de facto het machtigste en grootste patriarchaat, en de spanning die dat oproept met Constantinopel, de kleinste kerk maar wel de primus inter pares. ('eerste onder gelijken'). Ook speculaties natuurlijk in hoeverre de weigering van de andere kerken (die je als satelliet-kerken van Moskou zou kunnen beschouwen) niet door Rusland geïnspireerd zijn. Het resultaat was dat het Concilie geopend werd in aanwezigheid van vertegenwoor-digers van tien van de veertien autocefale Kerken; getalsmatig betekent de niet-deelname van Moskou evenwel dat de grootste orthodoxe kerk afwezig was. Dit roept natuurlijk de vraag op naar een panor-thodoxe representativi- teit. Hoewel patriarch Bartholomeus verklaarde dat de synodebesluiten bindend zijn voor de gehele orthodoxe wereld, valt te bezien hoe daar in de praktijk mee wordt omgegaan. 

Thema Spontaan denkt menig katholiek als hij hoort over het Panorthodoxe Concilie aan Vaticanum II. En te-recht. Een van de doelstellingen van het Concilie was immers te komen tot een soort aggiornamento: hoe de kerk relevant te maken in de maatschappij van nu of om het in de woorden van een van de voor-bereidende documenten te zeggen: hoe de traditie te laten klinken in een veranderde historische con-text? Op het Concilie zijn voornamelijk zes grote thema's besproken op basis van documenten die in voorbereidende vergaderingen waren opgesteld door vertegenwoordigers van de verschillende kerken, inclusief de wegblijvers in juni. We proberen hieronder van alle thema's een korte karakteristiek te geven.

1] Vasten - Een eerste thema, echt 'orthodox' zou je kunnen zeggen, is het belang van vasten in onze tijd. Het gaat hier om een mooie tekst, die uitlegt hoe traditioneel, maar ook in onze tijd, vasten de gelovige kan helpen tot een dieper geestelijk leven te komen. Aan de lokale kerken komt het toe te beslissen hoe in sommige situaties (bijvoorbeeld in een diaspora-setting) om te gaan met de soms strenge traditi-onele regels. Het is een document dat getuigt van een grote pastorale bekommernis.

2] Verlenen zelfstandigheid - Een tweede thema is meer kerkrechtelijk van aard en evenzeer echt orthodox': welke zijn de modaliteiten en procedure voor het verkrijgen van autonomie als een lokale kerk zich los wil maken van een grotere autocefale kerk. Het is een nogal delicaat probleem met politieke implicaties, als men denkt bijvoorbeeld aan het streven van sommigen die de kerken van Macedonië; of van Oekraïne los willen weken van de jurisdicties waar ze nu deel van uit maken. Het is eveneens een onderwerp dat een rol speelt (en zeker gaat spelen) bil de orthodoxe kerken in de diaspora

3] De emigratie - De diaspora had recht op een eigen document. Het Concilie poneert hierin heel duide-lijk het canonieke principe dat er slechts één bisschop in één plaats kan zijn. Het is evenwel een principe dat haaks staat op de realiteit in een groot aantal diasporalanden, waar de orthodoxe gelovigen via een plaatselijke ordinarius (bisschop aan het hoofd van een diocees, red.) deel blijven uitmaken van een patriarchaat of autonome kerk in de oorsprongsgebieden. In een zelfde stad kan men een Servische bisschop naast een Russische of Griekse collega aantreffen, ieder bevoegd voor zijn eigen gelovigen en met ieder zijn eigen pastorale prioriteiten. Aangezien de diaspora in sommige streken al meer dan een eeuw oud is en veel gelovigen van de derde of vierde generatie veel minder voeling hebben met de tra-ditionele orthodoxe landen en zich in de eerste plaats burger voelen van het land waar ze wonen, zou een nieuwe kerkstructuur, aangepast aan de nieuwe situatie, aangewezen zijn. De tijd is er blijkbaar nog niet rijp voor. Het zou immers een verlies van invloed betekenen van de traditionele kerken die op de oude manier een zekere invloed hebben buiten hun eigen territorium. Als overgangsmaatregel heeft het Concilie de diaspora ingedeeld in een aantal regio's, bv. de Benelux of de VS, waarvoor een, om een katholieke term te gebruiken, soort 'bisschoppenconferentie wordt opgericht. Alle bisschoppen, reside-rend of niet, die een pastorale bevoegdheid hebben in die regio, maken er deel van uit. Het doel van de conferentie is de Orthodoxie met één (lokaal) gezicht naar buiten te laten treden en gezamenlijke pastorale strategieën te ontwikkelen. Hoe dit in de praktijk zal verlopen, zal per regio verschillend zijn, vooral omdat het wezenlijk slechts om intenties gaat; aan de traditionele bevoegdheden van de bisschop en zijn relatie met zijn 'moederkerk' wordt niet getornd.

4] Huwelijk Een vierde document is gewijd aan het huwelijk. De Synode bevestigt hier de traditionele leer van de kerk en spreekt zich uit tegen andere vormen van samenleven. In principe kan een orthodox christen alleen huwen met een andere orthodoxe gelovige; in het geval van een gemengd huwelijk wordt om pas-torale redenen enige soepelheid bil de interpretatie van de regels toegestaan.

5] Relaties met andere christenen Een vijfde tekst is gewijd aan de oecumene. Het Concilie laat er geen twijfel over bestaan dat ze een actieve partner wil zijn in het zoeken naar de eenheid van alle christenen. Eenheid betekent echter niet dat er een soort superkerk gecreëerd kan worden. Het document gaat vooral in op de ortho- doxe deel-name aan de Wereldraad van Kerken en men voelt in de tekst de spanning die er is tussen enerzijds de opvatting die geworteld is in de traditie van de Oecumenische Concilies dat wat betreft Faith and Order (geloof en kerkopvatting) de niet-orthodoxe Kerken afgeweken zijn van de orthodoxe waarheid, en aan de andere kant de vaste overtuiging dat in de huidige wereld er geen andere weg is dan de dialoog met andere christenen. Naast de Wereldraad van Kerken verwijst het conciliedocument verschillende malen naar bilaterale theologische gesprekken, evenwel zonder de gesprekken te noemen met de Rooms-katholieke Kerk, die al meer dan twintig jaar gestalte hebben gekregen in een serie officiële gesprekken. Een indirecte verwijzing is er als het document het uniatisme. het ontstaan van oosterse kerken in relatie met Rome, in een  adem veroordeelt met een laakbaar proselitisme, zonder enige historische nuancering.

6] Zending Het laatste thema is het meest maatschappij betrokken: de zending van de kerk in de wereld. Het gaat hier om een rijke tekst die stelt dat de voorsmaak van Gods koninkrijk die we mogen beleven en vieren in de liturgie, een oproep en inspiratie moet zijn zich bezig te hou- den met de grote existentiele vragen van onze tijd. Wat hier opvalt is hoe concreet een aantal zaken benoemd worden; dit geldt zelfs nog meer voor het slotdocument dat op het eind van het Concilie werd uitgevaardigd: de vluchtelingencrisis, de ecologische problemen, menselijke waardigheid en recht op leven, mensenrechten die geen weer-spiegeling mogen zijn van een ongebreideld individualisme, bio-ethische kwesties. Anders dan veel bui-tenstaanders menen, is het duidelijk dat de orthodoxie niet wereldvreemd of -afkerig is, en stelling wil nemen in maatschappelijke issues

Besluit Het Concilie heeft een aantal behartigenswaardige bedenkingen geformuleerd en harde vragen gesteld bij een bepaalde westers-materialistische en individualistische levenswijze. De Orthodoxe Kerk be-schouwt het als haar missie hier een tegenstem te laten horen. Het is een tegenstem die gelukkig niet alleen gevoed wordt door een zich terugplooien op het eigen gelijk, maar die een dialoog wil aangaan met de wereld, met andere kerken en andere religies. Een andere context noopt tot een andere omgang met de traditie, wil deze relevant blijven. Doorheen de teksten proef je echter deze spanning: de onver-korte orthodoxe waarheid als bewaard in de traditie en zoals neergelegd in de canones en geformuleerd op verschillende concilies en synodes enerzijds en de drang naar buiten te treden anderzijds. Dezelfde spanning zie je ook - op een wat andere manier geformuleerd tussen enerzijds de akribeia (de striktheid van de leer) en anderzijds de oikonomia (het realistisch omgaan daarmee in bepaalde situaties) van de pastorale praktijk, een pastoraal accent dus dat vaak gelegd wordt.De vraag die zich hier stelt is natuurlijk in hoe verre veranderde omstandigheden en nieuwe ontwikkelin-gen de traditie zelf op bepaalde aspecten in vraag kunnen stellen. Op het vlak van oecumene en interreligieuze dialoog vindt ondertekende het bijvoorbeeld jammer dat de enige motivering hiertoe gegeven is door het feit dat je in een mondiale samenleving niet langs elkaar heen kan leven en dus wel gedwongen bent tot samenwerking of gesprek. Er is echter geen erkenning van de intrinsieke waarde van de ander; de waarheid valt samen met de Orthodoxe Kerk, en in de dialoog kan ze daar getuigenis van geven.

Hierboven maakten we een vergelijking met Vaticanum II.

Een groot verschil is natuurlijk dat Vaticanum ll een gebeuren is geweest dat enkele jaren heeft geduurd, terwijl we voor het Panorthodoxe Concilie spreken over slechts een week, zij het dat er een groot aantal voorbereidende consultaties aan vooraf is gegaan. In zekere zin is dit Concilie echter een begin. De wens is uitgesproken dat op regelmatige basis een dergelijke vergadering zal worden gehouden, zodat de ingezette dynamiek voortgezet en verdiept kan worden, hopelijk met de deelname van alle Orthodoxe Kerken.

Prof.Dr Herman Teule is emeritus-hoogleraar met opdracht, Katholieke Universiteit Leuven.>

Logo van het Panorthodox Concilie

Wist u dat het november nummer (2016) van het altijd weer lezenswaardige blad POKROF  een aantal zeer informatieve artikelen bevat over het Panorthodoxe Concilie dat in 2016 in juni op Kreta gehouden is.

Van verschillende kanten wordt er verslag van gedaan. Zijne Emintentie Metropoliet Kallistos uit Oxford, lid van de delegatie van de Oecumenische Patriarch geeft zijn indrukken in een interview. Hij had zo zijn twijfels bij de voorbereiding, maar is bijzonder blij met het resultaat, dat perspectief biedt voor de toekomst. Ook de oud-katholieke aartsbisschop Joris Vercammen geeft als waarnemer zijn indrukken weer in een artikel. Prof.Herman Teule (KU van Leuven) schrijft over de voorbereiding, de thema's, en het representatief karakter. Het blad Pokrof besteedt aandacht aan "oosterse christenen, kerken en culturen". Dat bepaalt de veelzijdigheid van het blad, dat 5 keer per jaar verschijnt (jaargang 63!). Abonnementsprijs euro; 20,00 per jaar. Meer info vindt u via oecumene.nl"In de overtuiging dat iedere christelijke spiritualiteit oecumenisch moet zijn wordt op deze site ook aandacht besteed aan het Panorthodox Concilie. Een terugblik odoxe hiërarchen uit de hele wereld bij elkaar waren. Er is meer dan een eeuw aan gewerkt en het was inderdaad een historisch gebeuren. Maar wat heeft het bewerkstelligd? Zijne Eminentie Metropoliet Kallistos (Ware) van Diokleia -- vermaard theoloog, gevestigd in Oxford, Engeland  was op het concilie als lid van de delegatie van de Oecumenische Patriarch. Metropoliet Kallistos deelde een paar van zijn inzichten over de bijeenkomst en de volgende stappen naar meer eenheid in de Orthodoxie en in de wereld. Uit het interview:

Our Sunday Visitor (OSV): Uwe Eminentie, op welke manier was het Heilige en Grote Concilie een succes? Metropoliet Kallistos: "De eerste en belangrijkste reden is simpelweg dat het er was: dat zeg ik omdat er in de recente geschiedenis van de Orthodoxe Kerk geen enkel concilie van dit soort geweest is. Sommige mensen zouden zeggen dat dit de eerste keer is sinds het zevende oecumenische concilie (tweede concilie van Nicea, in 787) dat er een bijeenkomst van dit kaliber heeft plaatsgehad. Het was dus een grote stap vooruit dat het Grote en Heilige Concilie na een lange voorbereiding eindelijk bijeen is gekomen. Maar daar moeten we tegen afzetten dat niet alle 14 orthodoxe kerken afgevaardigden hebben gestuurd: het patriarchaat van Antiochië, de Kerk van Bulgarije, de Kerk van Georgie, en het meest veelzeggend, de Kerk van Rusland ontbrak. We kunnen dus niet echt zeggen dat deze bijeenkomst panorthodox was. Sommige mensen zeiden, en die overtuiging heb ik zelf ook gehad, dat het hele evenement uitgesteld zou moeten worden als die vier Kerken niet zouden komen, en vooral als de Russen niet zouden komen. Maar de Oecumenische Patriarch was het daar niet mee eens. Hij had het gevoel dat uitstel na alle voorbereiding een heel negatief gebaar zou zijn en dat het concilie beslist door moest gaan. En achteraf ben ik er zeker van dat hij gelijk had. lk hoop dat dit de eerste van een serie van ontmoetingen zal zijn. We kunnen niet verwachten dat de Orthodoxe Kerk in 10 dagen al haar problemen oplost, en ik hoop dus dat er geregelde bijeenkomsten van het Heilige en Grote Concilie kunnen zijn, misschien elke drie jaar, misschien elke zeven jaar... We moeten het niet beschouwen als een op zichzelf staande gebeurtenis, maar als een proces.

OSV: Zijn er veranderingen aangebracht in de voorbereidende documenten op het concilie die een praktische bijdrage zouden leveren aan het geloofsleven van orthodoxe christenen?   

K: "ln beperkte mate, ja. lk zeg beperkt, want wat ons gevraagd werd te doen was voorbereidende documenten ratificeren, en ik en veel anderen waren niet erg tevreden met deze voorbereidende documenten. Maar er was op het concilie niet echt een gelegenheid om die uitgebreid te herschrijven. En daarom, ja, zijn er veranderingen aangebracht. lk denk niet dat die altijd heel significant waren. Om een verandering te noemen die volgens mij belangrijk was: in het voorbereidende document over het huwelijk werd de kwestie van gemengde huwelijken' [een huwelijk tussen een orthodoxe en een niet-orthodoxe christen] genoemd, en er was vermeld dat in een gemengd huwelijk de kinderen altijd orthodox moeten worden opgevoed. Die bepaling is geschrapt, en ik denk dat het verstandig is om te zeggen dat we dat uiteindelijk moeten overlaten aan het geweten en de beslissing van de ouders in plaats van eisen te stellen voordat mensen getrouwd zijn.

OSV: Kunt u een paar hoogtepunten noemen?

K: "De twee belangrijkste documenten die het concilie heeft besproken gingen over respectievelijk de verhouding van de Orthodoxe Kerk tot de andere en de diaspora – de positie van orthodoxen die buiten de traditioneel orthodoxe landen wonen. Het document over de verhouding tot de andere kerken begint met een heel compromisloze verklaring dat de Orthodoxe Kerk de enige ware katholieke apostolische kerk is. Nu zouden katholieken natuurlijk hetzelfde zeggen, maar zij hebben het aangepast door te zeggen dat de enige heilige katholieke kerk "bestaat in de hedendaagse Rooms-Katholieke Kerk (2e Vaticaans Concilie, Lumen gentium, no.8). Wij zeggen niet "bestaat in", maar die uitspraak konden we verwachten. Het document over verhoudingen tot andere kerken vermeldt wel in positieve termen de verschillende dialogen die aan de gang zijn. Vooral de bilaterale dialoog tussen de orthodoxen en de katholieken, dat is wel de belangrijkste, maar we hebben een aantal andere bilaterale dialogen. Ondanks die positieve uitspraken in het document namen sommige orthodoxen een heel starre positie in. De Kerk van Griekenland stelde voor dat we niet-orthodoxe groeperingen geen kerken maar gemeenschappen moesten noemen. Dat werd verworpen, omdat wil zeiden dat we al heel lang de Rooms-Katholieke Kerk, de Anglicaanse Kerk en andere groeperingen kerken noemen. Weigeren die ‘kerken te noemen zou een heel negatieve stap zijn

OSV: Hoe denkt u dat het document over relaties van de orthodoxen met andere christenen bij Moskou zal vallen? Zullen ze het aanvaarden, gezien hun reactie op de verklaring van Ravenna in 2007 van de katholiek-orthodoxe dialoog over het pauselijk primaat?

K: "Dat is paradoxaal. Laten we ons herinneren dat rond het jaar 1970 de Russische kerk zelfs een verklaring uitbracht dat katholieken die tot de orthodoxe sacramenten naderden niet geweigerd moesten worden. Maar daar is een pastorale reden voor. In het centrale deel van de Sovjet-Unie waren in die tijd maar vier katholieke kerken open: in Moskou, Sint-Petersburg, Kiev en Odessa. Zoveel katholieken woonden duizenden mijlen verwijderd van een open Katholieke Kerk en zouden bijna nooit de kans hebben de Communie te ontvangen, en de Russische Kerk zei dat ze in dat geval niet geweigerd moesten worden.

Andere kerken, zoals de Kerk van Griekenland. verbieden dat, maar zij stonden niet voor het- zelfde pastorale probleem. Er is een tijd geweest dat de Kerk van Rusland het meest open stond naar de Katholieke Kerk. Dat is helaas veranderd. lk denk dat de Russen, die niet op deze bijeenkomst op Kreta zijn, hetzelfde zullen doen als met de verklaring van Ravenna waar zij niet aanwezig waren: ze zullen zeggen dat ze ons besluit niet aanvaarden. Dat betekent dat we nog een Heilig en Groot Concilie moeten houden om daarover een besluit te nemen. We moeten het maar afwachten.' 

OSV: Hoe hebben de deelnemers aan het concilie gereageerd op de ontmoeting van Paus Franciscus en Patriarch Kirill? Had die ontmoeting enige invloed op het feit dat Moskou besloten heeft niet aanwezig te zijn?

K: "Nee, ik denk niet dat dat een direct verband heeft, en er is niet veel gezegd over deze ontmoeting van de Paus en Patriarch Kirill. lk denk wel dat dit heel significant was: in het verleden heeft de Russische Kerk telkens wanneer de Paus Rusland wilde bezoeken gezegd "Nee, dit is niet het juiste moment". Dit zou de deur kunnen openen voor verdere ontmoetingen, en ik zie dat als een heel belangrijke gelegenheid. Wat volgens mij het probleem is heeft niet direct met de Katholieke Kerk te maken. Het is de rivaliteit tussen Constantinopel en Rusland, en vooral de bedenkingen die de Russen hebben tegen de aanspraak die de Patriarch van Constantinopel heeft op de eerste plaats in de Orthodoxe Kerk. Zij willen zijn primaatschap inperken. Ik hoop dat het mogelijk zal zijn om in de niet al te verre toekomst nog een Heilig en Groot Concilie te houden en dan ook de Russen te bewegen te komen.

OSV: Hoe is de situatie nu wat betreft stappen als vervolg op dit concilie? 

K: "lk denk niet dat we een speciale plancommissie hebben ingesteld; dat moet in onderhandeling met de Russen gebeuren. Het is wel duidelijk dat we zo'n commissie nodig hebben, omdat we moeten overwegen hoe ver we de praktische punten in de verschillende verklaringen hebben toegepast. Andere dingen die we deze keer niet besproken hebben, waar we over moeten praten... in het bijzonder zou ik graag verder willen gaan over de vraag van de verhouding met niet-orthodoxe christenen. 

OSV: Hoe zouden deze gesprekken beginnen? Zou Constantinopel het initiatief nemen?

K: "Volgens mij zou het vereist zijn dat Constantinopel het initiatief neemt en [tegen Rusland] zegt: 'Dit is wat we op Kreta zijn overeengekomen, zijn jullie het ermee eens? En zo niet, zouden jullie op een volgende bijeenkomst willen komen zodat we het kunnen bespreken?' Maar ik denk dat het gevaar is dat de Russen dan met hun eigen verklaring zouden komen waar iets anders in staat

OSV: Dus het kan een lang proces worden?

K: "Ja, dat kan. Maar het kan ook dat ze aan- dringen op een bijeenkomst over drie jaar of zo. En misschien zal de Kerk van Roemenië daar een belangrijke rol spelen. De Kerk van Roemeniël; kiest geen partij in enig conflict tussen Constantinopel en Moskou. En we moeten bedenken dat de Kerk van Roemenië na Rusland de grootste orthodoxe kerk is. lk denk zelfs dat als we Oekkraine niet meetellen, de Kerk van Roemenië groter is dan het patriarchaat Moskou in Rusland zelf. De Roemenen zouden dus een belangrijke bemiddelende rol kunnen spelen ... ze hebben zelfs gesuggereerd dat het volgende Heilige en Grote Concilie in Roemenië zelf zou kunnen zijn. En het is belangrijk om zo'n uitnodiging te hebben, omdat concilies van dit soort heel duur zijn. Maar de Kerk van Roemenië zou het kunnen opbrengen om ll dagen lang voor 350 hongerige bisschoppen te zorgend Aan de andere kant, het Tweede Vaticaans Concilie duurde 4 jaar, telkens een paar maanden lang. Dus we kunnen niet verwachten dat we alles in 11 dagen kunnen bespreken en besluiten.

OSV: Was er iets dat u als deelnemer aan het concilie heeft opgemerkt dat beter zou kunnen in de organisatie?

K: "Volgens mij functioneerde het concilie in principe heel efficiënt. De Oecumenische Patriarch zat alle vergaderingen voor, er was geen wisselend voorzitterschap, en het was duidelijk dat hij alles strikt in de hand wilde houden. Wie wilde spreken kreeg de kans, behalve als er geen tijd meer was, wat meer dan eens gebeurde. Niemand mocht langer dan 10 minuten spreken. lk denk dat ze 5 minuten hadden moeten zeggen om meer mensen hun mening te laten geven. De vergaderingen waren ordelijk, de patriarch had alles in de hand. Alleen bij een gelegenheid was een Griekse bisschop zo lang van stof dat hij de 10 minuten had opgebruikt en de Oecumenische Patriarch als voorzitter hem vroeg te gaan zitten. Dat wilde hij niet en ging door met schreeuwen totdat de stemming in de vergadering zo hoog was opgelopen dat hij door kreeg dat hij daar geen vrienden mee maakte. Het was wel een nadeel dat we allemaal in verschillende hotels logeerden zodat het heel moeilijk was om mensen te ontmoeten. lk had het gevoel dat we niet zo veel informeel met elkaar konden praten als ik gehoopt had.Een ander punt was dat de niet-orthodoxe waarnemers, met Kardinaal [Kurt] Koch (voorzitter van de Pauselijke Raad ter Bevordering van de Eenheid van de Christenen), alleen de openings- en slotsessies mochten bijwonen. Dat vond ik jammer. Op Vaticanum ll waren de niet-katholieke waarnemers bij alle sessies aanwezig. Ze konden natuurlijk niet spreken of stemmen, maar ze waren erbij. We hadden de waarnemers bij ons meegenomen op culturele uitstapjes om monumenten op Kreta te bezoeken. Daar waren ze niet voor gekomen, en ik denk dat ze begrijpelijkerwijs nogal teleurgesteld waren. We hadden volgens mij niet zo gesloten moeten zijn.

OSV: Verscheidene deelnemers zeiden dat de Heilige Geest op het concilie aanwezig was. Dat brengt de mogelijkheid van verrassingen mee. Heeft u de aanwezigheid van de Geest gevoeld of bent U ergens door verrast?

K: "lk denk niet dat er verrassingen waren omdat uiteindelijk alle voorbereidende documenten met slechts kleine wijzigingen zijn aan- genomen. Dus ik ben nergens door verrast. lk was eerlijk gezegd teleurgesteld in het niveau van de discussies. Veel bijdragen waren volgens mil niet relevant en hadden beter achterwege kunnen blijven. Mijn gevoel was: kunnen we het na al deze jaren van verwijdering niet beter doen? lk denk ook dat veel mensen net zo teleurgesteld waren door de voorbereidende documenten. Maar inderdaad, de Heilige Geest bracht ons wel bij elkaar. lk ben bang dat ook een aantal minder heilige geesten in het concilie aan het werk waren. Maar de Orthodoxie lijdt al eeuwen onder nationalistische en etnische spanningen, en die waren niet zo duidelijk aanwezig als ze hadden kunnen zijn.

Deze bijdrage is eerder gepubliceerd in:Nieuwsbrief (19de jaargang, nr 5, sept./okt. 2016) van de Orthodoxe Parochie H.H. Eersttronende Apostelen Petrus en Paulus, Deventerben is een Bewerking van een interview van het Amerikaanse katholieke blad Our Sunday Visitor